Dus… Dan ben je regelmatig somber of veel drukker dan je lief is, bozig of juist angstig, een streber of een underachiever, een anorect of orthorect, je eet teveel en drinkt te weinig of juist andersom… En dat wil je – nee, dat móet – anders.
Zo kan het niet langer. Op deze manier is je leven niet leuk en vinden ook de mensen om je heen je toenemend moeilijk om mee om te gaan. Zo kom of wil je niet verder. Denk je.
Begrijpelijk.
En wat doe je dan? Dan zoek je een reden die verklaart waarom je je voelt zoals je je voelt of gedraagt zoals je je gedraagt. Want met een reden of logische verklaring snap je wat er mis gaat en waarom dat zo is. Dan kun je zorgen dat het niet meer gebeurt of heb je handvatten voor een oplossing. Denk je.
Voor de meeste mensen gaat dat verklaren één van twee kanten op: je doet aan externe of aan interne attributie, zoals dat in de psychologie zo sjiek genoemd wordt. In het eerste geval wijt je je gedrag of probleem aan iets buiten jezelf. Je werk, je opvoeding, het gedrag van je partner of de staat van de wereld is bijvoorbeeld de reden van jouw probleem. Denk je.
In het tweede geval ga je ervan uit dat er iets mis is met jezelf. Misschien geloof je dat je beschadigd bent, een genetisch gebrek(je) hebt, er iets in je hersenen verkeerd aangelegd is, je karakter een weeffoutje heeft of dat je simpelweg verkeerd denkt. Hoe dan ook: jij doet of bent fout. Denk je.
De schuldvraag die we stellen en het antwoord daarop, lijken bevredigend omdat we denken dat het houvast biedt om aan het probleem te werken. Als het bijvoorbeeld de schuld van mijn ouders is dat ik nu depressief ben, dan kan ik eraan werken om los van hen te komen. Als het aan mijzelf ligt, misschien omdat ik vroeger iets heb meegemaakt waar ik me heden ten dage kapot voor schaam, dan kan ik via (regressie)therapie, ademsessies of Resilience Therapy werken aan het achter me laten van die schaamte en dan zal mijn somberheid verdwijnen. Denk ik.
Het klinkt allemaal super logisch maar het is wel zwaar waardeloos als je moet concluderen dat het je eigen schuld is – al dan niet omdat je DNA niet helemaal zuiver op de graad is. Maar het kan net zo ongemakkelijk zijn als de schuld elders ligt; al is het maar omdat je zo weinig invloed op die ander(en) hebt en je lot dus bezegeld lijkt door hun stomme gedrag.
Gelukkig is er een andere optie: er is geen schuld.
Nergens.
Niemand heeft de schuld, het is niemands schuld.
Nee, het is ook nooit jouw schuld, ook al lijkt schuldig zijn een logische conclusie.
Als je goed kijkt – als het ware de andere kant op kijkt van waar je gewend bent naar te kijken – kun je herkennen dat elke ervaring die je hebt een wetmatigheid volgt: 1. je leeft (check maar even of dat klopt) en 2. je beleeft wat 3. je denkt.
Denk je aan de onzichtbare pizza uit dit blog: dan beleef je die gedachte in de vorm van speeksel in je mond. Heb je gedachten aan oorlog, dan beleef je emoties die daar rechtstreeks uit voorkomen. En denken aan de zorgelijke toekomst van je kind wordt hier en nu beleefd zodra die gedachte in je opkomt. Denk je aan dat bijna-ongeluk dat je vorige week op de snelweg had, dan beleef je dát moment heel even opnieuw.
Wat je ook ervaart, het bestaat bij de gratie van het feit dat je leeft en een oneindige stroom denken beleeft. En nu komt de crux: die voortdurende stroom aan denken wordt niet door jou persoonlijk gecreëerd; dat denken IS.
Niemand kan aanwijzen waar het grote reservoir der gedachten zich bevindt en niemand weet waarom jij meer gedachten van soort A lijkt te hebben en ik meer van soort B. Maar we kunnen wel, ieder voor zich, vaststellen dat je in elk moment altijd denken (over x, y of z) beleeft en dat dit denken er IS.
Terug naar de schuldvraag: als jij altijd het denken beleeft én niet de grote denk-fabrikant bent, dan treft jou dus geen blaam. Dan kan hoe jij je voelt niet jouw schuld zijn. En evenzeer: als jij altijd denken beleeft, dan beleef je dus niet (het gedrag van) iemand anders of omstandigheden maar hooguit denken daarover. Hoe jij je voelt kan dus ook niet de schuld van die ander of van omstandigheden zijn.
Mijn conclusie is dan: er is geen schuld. Er is denken & beleven en daarmee een ervaring. Punt.
Dát herkennen, blijkt in praktijk een one size fits all oplossing voor rotgevoelens.
PS: Denk en pieker jij zoveel dat je er last van hebt? Kom dan naar de Shiftdag PiekerVrij van 28 november. Klik hier voor meer info en inschrijven.