Meester Perenboom, van de vijfde klas (nu groep 7), had een leidraad in zijn meesterschap die ik me nog goed herinner: “Op het eerste rapport krijg je niet hoger dan een zeven”.
Ik ben vergeten wat zijn motivatie was, maar weet nog wel dat het voor mij betekende dat mijn inzet niet beloond werd. Geen achten, negens en tienen maar ‘slechts’ zevens op dat eerste rapport. Ik vond dat stom en bedacht dat ik dan dus voor niets mijn best deed en net zo goed niks kon doen.
Ik heb jarenlang een verhaal gehad dat dit voorval (plus een aantal andere) ervoor zorgde dat ik op de middelbare school ben gaan onderpresteren én dat dit logisch was. Deze meester had iets fout gedaan. Omdat ik erbij wilde horen, maakte ik op de middelbare school bewust geen huiswerk. Dat leek stoer, mijn cijfers kelderden en dat gaf me het gevoel dat ik er bij hoorde. In 4 VWO moest ik daardoor blijven zitten en ging ik naar de HAVO. Die keuze was vooral gebaseerd op de uitspraak van een leraar die het jaar daarvoor tegen onze 3V klas zei “Jullie zijn de elite van de school”.
Elite? Uitzondering? Dat was voor mij weer een bewijs dat ik dreigde een speciaal geval te worden dus hoppa, naar de HAVO! In een recent gesprek met een vriendin leek dat ook de verklaring waarom Shift Academy en de 3 principes geen landelijke bekendheid hebben. Door mijn jeugdervaringen heb ik nog steeds moeite om mijn hoofd boven het maaiveld uit te steken, was de conclusie.
Rot voor mij he?
Yeah, right ;-).
Het lijkt een goed verhaal met een randje slachtofferschap dat nét niet genoeg opvalt om me erop aan te spreken en appelleert aan de schijnbaar menselijke behoefte aan drama. Het is een klassieke verhaallijn met een held die door slechteriken (in de vorm van leraren) tegen werd gewerkt en wonder boven wonder uiteindelijk overwon, maar wel nog steeds af en toe worstelt met haar demonen.
De mens houdt van dergelijke verhalen met een dramatische twist. We gebruiken onze favoriete anekdotes vervolgens om voorvallen of situaties in ons leven te duiden en te verklaren.
Dat betekenis geven, begrijpen van eerder of huidig gedrag en onderbouwen waarom iets is zoals het is, lijkt een soort rust te geven. Want als het verhaal rond is, hoef je er niet meer (zoveel) over na te denken. Als het verhaal rond is, ken je het probleem en kun je aan een oplossing werken.
Onzin. En daarmee the mother of all mindfucks die ons (soms keihard) laat werken om iets op te lossen wat een probleem lijkt.
Dit is the mother of all mindfucks om drie redenen:
- Het verhaal klopt niet. Het verhaal klopt nooit. Het beeld dat ik hier schets bestaat bij de gratie van onbetrouwbare herinneringen. Zoals alle verhalen bestaan uit onbetrouwbare herinneringen die voor de verteller heel waar lijken. En als het geschetste beeld niet klopt, is de gevonden samenhang met wat er nu schijnbaar opgelost moet worden ook onwaar.
- Het probleem is nooit het werkelijke probleem. In bovenbeschreven vertelling is de conclusie dat het een probleem is dat ik belemmerd zou worden om de 3 principes landelijke bekendheid te geven. Maar wie zegt dat dit laatste mijn taak is? Wie zegt überhaupt dat de 3 principes landelijke bekendheid moeten krijgen? Als ik helder kijk, kan ik zien dat het helemaal niet om de 3 principes ging, op dat moment. Het ‘probleem’ waren mijn onzekere gedachten dat ‘het’ (niemand weet wat ‘het’ is, trouwens) mis zou gaan.
- De oplossing gaat niet helpen. Als het probleem niet het probleem is, maar er altijd (yep, altijd*- kijk vooral zelf) onzeker denken ten grondslag ligt aan ons ongemak, probleem of rotgevoel dan gaat de verzonnen oplossing niet werken. Want die lost de onzekere gedachten niet op. Dat lijkt soms even zo omdat door ons oploswerk de aandacht voor de onzekere gedachten verslapt maar dan ploppen ze later toch gewoon weer op en moet je weer aan het werk.
Kortom: Goeie verhalen over het verleden bieden geen oplossing voor nu of de toekomst. Ze zetten je alleen aan tot extra denk- en doewerk.
_____________________
* Met uitzondering van praktische problemen, die kunnen wel opgelost worden. Gebroken benen, kapotte ruiten, aangebrand eten… Daar is altijd wel een oplossing voor te vinden.
PS: Dat extra denk- en doewerk is wat leidt tot burn-out. Zin om daar inzicht in te krijgen? Kom dan naar de Shiftdag ‘Nooit (meer) burn-out’ van 29 augustus aanstaande.